Kurbanlık Nasıl Beslenir? Bakımı Nasıl Yapılır?

Kurban Bayramı yaklaşırken yetiştiriciler için besi döneminin en kritik aşaması başlar. Bu süreçte amaç; sağlıklı, stresten uzak, canlı ağırlık artışı yüksek ve uygun kondisyonlu kurbanlık hayvanlar yetiştirmektir. Başarılı bir besi programı yalnızca fazla yem vermekle değil; doğru rasyon yönetimi, rumen sağlığının korunması, hijyen, su tüketimi ve hayvan refahının birlikte yönetilmesiyle mümkündür.

İntegro olarak kurbanlık besisinde dikkat edilmesi gereken temel noktaları sizler için derledik.

Sağlıklı Bir Besi Dönemi Neden Önemlidir?

Besi dönemi, hayvanın genetik kapasitesinin verimli şekilde canlı ağırlığa ve karkas gelişimine dönüştüğü süreçtir. Doğru yönetilen bir besi programı:

• Günlük canlı ağırlık artışını destekler,

• Yemden yararlanma oranını iyileştirir,

• Hastalık riskini azaltır,

• Karkas randımanı ve et kalitesini olumlu etkiler,

• Ani metabolik sorunların önüne geçer.

Özellikle kurbanlık hayvanlarda aşırı yağlanma yerine dengeli kas gelişimi hedeflenmelidir.

Büyükbaş Kurbanlık (Dana ve Tosun) Beslemesinde Rasyon Yönetimi

Büyükbaş besisinde temel amaç, rumen sağlığını koruyarak yüksek performans elde etmektir. Rasyon hazırlanırken hayvanın:

• Yaşı,

• Canlı ağırlığı,

• Irkı,

• Günlük canlı ağırlık artışı hedefi,

• Besi dönemi mutlaka dikkate alınmalıdır. 

Enerji ve Protein Dengesi

Besi rasyonlarında enerji kaynağı olarak çoğunlukla arpa ve mısır gibi tahıllar kullanılır. Ancak yüksek tahıl kullanımı rumen asidozu riskini artırabileceği için rasyonda mutlaka yeterli miktarda kaliteli kaba yem bulunmalıdır.

Kaliteli kaba yem kaynakları:
• Yonca,
• Korunga,
• Mısır silajı,
• Kaliteli kuru ot ve samanlardır.

Protein ihtiyacı besi dönemine göre değişir. Genç besi materyalinde daha yüksek protein seviyeleri gerekirken, besinin son dönemlerinde enerji yoğunluğu artırılarak karkas gelişimi desteklenir.

Rumen Sağlığını Koruma

Ani yem değişiklikleri rumendeki mikrobiyal dengeyi bozabilir. Bu nedenle yeni yemlere geçiş kademeli yapılmalıdır. Özellikle yoğun kesif yem kullanılan beside:
• Adaptasyon süreci uygulanmalı,
• Kaba yem tamamen kaldırılmamalı,
• Gerekirse tamponlayıcı katkılar kullanılmalıdır.
Rumen asidozunda görülebilecek belirtiler:
• İştahsızlık,
• İshal,
• Topallık,
• Geviş getirmede azalma,
• Ani performans düşüşüdür.

Küçükbaş Kurbanlık (Koyun ve Koç) Besi Programı

Küçükbaş hayvanlar ani yem değişimlerine daha hassastır. Bu nedenle besi programında dengeli enerji, protein ve mineral kullanımı önemlidir.
Arpa küçükbaş beside yaygın kullanılan enerji kaynaklarından biridir. Ancak uzun süre yalnızca tahıl ağırlıklı besleme yapılması:
• Rumen bozuklukları,
• İdrar taşı oluşumu,
• Metabolik problemler riskini artırabilir.

Bu nedenle rasyonda:
• Yeterli kaba yem,
• Dengeli kalsiyum-fosfor oranı,
• Sürekli temiz su erişimi,
• Vitamin-mineral desteği mutlaka sağlanmalıdır.

Kurbanlık Bakımında Barınak, Havalandırma Yönetimi ve Su Tüketiminin Önemi

Besleme ne kadar mükemmel olursa olsun, hayvan refahı standartları karşılanmadığında beklenen verim alınamaz.

• Havalandırma: Ahırlardaki yüksek nem ve amonyak gazı, akciğer enfeksiyonlarının bir numaralı sebebidir. Temiz hava, besi performansını doğrudan artırır.

• Su Tüketimi: Su, besi performansını doğrudan etkileyen en önemli besin maddelerinden birisidir. Su tüketimi azalan hayvanın yem tüketimi de düşer. Yetersiz su tüketimi yem tüketiminin azalmasına ve canlı ağırlık artışının düşmesine neden olur.
  Hayvanların:
  • Gün boyu temiz ve taze suya ulaşabilmesi,
  • Kaygan olmayan kuru zeminlerde barındırılması,
  • Aşırı sıcak ve havasız ortamdan korunması gerekir.
  Yetersiz havalandırma; nem, amonyak ve zararlı gaz birikimine neden olarak solunum yolu problemleri riskini artırabilir.

• Konfor ve Temizlik: Hayvanın yattığı yerin kuru olması gerekir. Çamur içinde kalan hayvan, ısınmak için ekstra enerji harcar ve bu da kilo alımını yavaşlatır.

Yem Geçişlerinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yem değişiklikleri aniden yapılmamalıdır. Rumen mikroorganizmalarının yeni rasyona uyum sağlayabilmesi için geçişler kontrollü şekilde gerçekleştirilmelidir.
Genellikle yem geçişlerinin birkaç gün ile iki hafta arasında kademeli yapılması önerilir. Özellikle yüksek nişasta içeren yemlerde ani geçişler asidoz riskini artırabilir.

Et Verimini ve Kalitesini Artıran Yem Katkıları ve Yalama Blokları

Modern besicilikte sadece tahıl ve saman yeterli değildir. Mikro besin maddeleri, yani vitaminler, mineraller ve amino asitler, büyüme hızını %10-15 oranında artırabilir. Özellikle zayıf inek nasıl kilo alır diye merak edenler için iştah açıcı ve sindirim düzenleyici yem katkıları hayat kurtarıcıdır.

Yalama blokları ise hayvanın tuz ve mineral ihtiyacını kendi ihtiyacına göre karşılamasına olanak tanır. Bu bloklar sayesinde hayvanın metabolizması daha düzenli çalışır, deri ve tırnak sağlığı iyileşir.